Elke dag opnieuw worden wij –om elke redenen dan ook– via alle media, op radio en TV en in de dagbladen, geconfronteerd met een forse portie Nederlands nieuws, ter nauwernood iets over onze buren aan weerszijden, en helemaal niets over onze grote en machtige zuiderbuur, Brazilië. Vreemd!

Nergens in de Surinaamse media ben ik iets tegengekomen over de omstreden hydro-electrische dam, de Belo Monte-dam, in het Amazonegebied aan de Xingu-rivier in de noordelijke deelstaat Para, waarvoor de Braziliaanse regering maandag 1 februari een milieu-licentie heeft afgegeven.

Het project, geraamd op US$ 17 miljard, moet de Braziliaanse economie stimuleren en in totaal 23.000 huishoudens van electriciteit voorzien. Na voltooiïng zal het de op drie na grootste dam ter wereld zijn. Het oorspronkelijke plan ging uit van vier dammen en een gebied van 5.000 vierkante kilometer dat onder water zou worden gezet. Na kritiek van milieuorganisaties is het gebied dat onder water komt te staan beperkt tot 500 vierkante kilometer, aldus Milieuminister Carlos Minc. Ongeveer de helft van dat gebied overstroomt jaarlijks in het regenseizoen op natuurlijke wijze.

Volgens milieuactivisten vormt ook deze kleinere dam alsnog een bedreiging voor het regenwoud, voor bepaalde vissoorten en voor het leefgebied van 40.000 inheemse bewoners. Een van de argumenten is dat het project ook de aanleg van een kanaal voor het transport van agrarische producten uit de Amazone behelst.

“Er blijft sprake van milieubelasting, maar deze is gewogen, berekend en verminderd”, zo zei de minister. De licentie, die de weg vrijmaakt voor de aanbesteding, omvat veertig vereisten waaraan de winnende aannemer moet voldoen, zoals meer onderzoek naar behoud van de directe omgeving. Nieuwe maatregelen moeten de visstand beschermen, ook voor de vissers in het gebied.

Om aan alle milieueisen te voldoen, zal een toekomstige aannemer ongeveer US$ 830 miljoen moeten betalen. Deze raming dekt ook de verhuizing van ongeveer 12.000 mensen, die momenteel in het gebied wonen. Overige inwoners in beschermde natuur zouden ongemoeid worden gelaten. “Geen enkele indiaan op inheems land wordt verhuisd”, aldus minister Minc.

Wat gebeurt met het roemruchte Bakhuysen-plan?
Het Bakhuysen-plan, het roemruchte ontwikkelingsplan voor West-Suriname uit het midden van de jaren zeventig met z’n beruchte spoorlijn ‘van niets naar nergens’ –ooit het symbool van verspilling van ontwikkelingsgeld– is nooit helemaal weg geweest.

Het ambitieuze ontwikkelingsplan van de Surinaamse minister van opbouw ir. Frank Essed in het oerwoud van West-Suriname werd goedgekeurd door de Nederlandse regering-Den Uyl. Na investeringen van honderden miljoenen guldens ging het als een nachtkaars uit. Zo’n Nf 300 miljoen stroomde er na de onafhankelijkheid van Suriname in 1975 naar westelijk Suriname om dit gebied met grootschalige projecten economisch te ontsluiten. Veelbelovende studies, die achteraf natte-vingerwerk bleken, wezen op grote mogelijkheden voor onder meer een waterkrachtcentrale bij de nog te bouwen Kabalebodam, en voor het winnen van bauxiet, de grondstof voor aluminium.

Dealniettemin werd nu vijf jaar geleden de draad weer opgepakt, maar de hoge kosten voor de ontginning van de west-Surinaamse bauxiet en de verslechterende economische situatie hebben de plannen opnieuw in de ijskast doen belanden, alhoewel de gedachte nog steeds leeft. Door de bouw van een nieuw stuwmeer in West Suriname zouden veel problemen worden opgelost. Hierdoor kan West Suriname (Nickerie) van stroom worden voorzien door deze natuurlijke energiebron. Daarbij wordt het Afobakastuwmeer ontlast en is er nog voldoende stroom/energie beschikbaar voor de stad Paramaribo.

Nu veel landen overstappen op natuurlijke energiebronnen (olie is over 30 jaar op, en het alternatief kernenergie heeft risico’s en is duur) is dit een grote uitdaging voor Suriname. Buurland Brazilië voorziet door waterkracht voor 95% (!) in de nationale energie-behoefte. In Suriname valt 2 maal zo veel water en zijn de mogelijkheden daarom nog groter.

Indien de draad van het Backhuysen-plan opnieuw zou worden opgepakt, zouden de ervaren constructeurs van de Belo Monte-dam ons ongetwijfeld goede diensten kunnen bewijzen. Dat zou tevens een mooie aanleiding zijn de banden met onze grote zuiderbuur aan te halen en te verstevigen.

———

(foto: Indianen zingen ‘cantos de guerra’ (oorlogsliederen) in protest tegen de Belo Monte-dam)